Μέρες του ’36(1972)

Πρώτη προβολή: 11-12-1973

Με ένα βλέμμα αέναης περιήγησης να κρατάει τις αποστάσεις, η δεύτερη ταινία του εμβληματικού δημιουργού γίνεται και το δεύτερο αριστούργημα του. Η συγκυρία της πρεμιέρας της ταινίας λίγες ημέρες μετά την ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη κάνουν ακόμα πιο κομβική τη σημασία αυτής της αριστουργηματικής ταινίας του Θεόδωρου Αγγελόπουλου.

Αυτό είναι το στοχαστικό σινεμά, που βουτάει βαθιά, θέτει ερωτήσεις και αναζητά απαντήσεις. Το σινεμά της διανοητικής έντασης, της συναισθηματικής αποδόμησης, της ποιητικής διάθεσης. Το οποίο εντυπώνεται με τη δύναμη των εικόνων του, το οποίο δεν βιάζεται και η κάθε λήψη, το κάθε πλάνο αγγίζουν τη τελειότητα του αψεγάδιαστου, είναι καλοδουλεμένα, χωρίς τίποτε περιττό. Από μόνα τους να αποτελούν πραγματικά έργα τέχνης.

Η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου, αφετηρία για την ιστορική τριλογία που θα ολοκληρωνόταν με το «Θίασο» και τους «Κυνηγούς», αρχή για ένα σινεμά πολιτικό που διαπερνά την Ιστορία και σχεδόν την ξαναγράφει από την αρχή.

Η ταινία «Μέρες του '36», διαθέτει μια αναμφισβήτητη ισχύ, υπαινικτικής υφής. Ακόμη και οι ηχηρές σιωπές, οι ασύνδετοι διάλογοι, περιορισμένης έκτασης, έχουν βαρύνουσα σημασία στα πολλά νοηματικά επίπεδα της ταινίας και της αποξένωσης της κοινωνίας από την εξουσία.

Καθηλωτικό, σχεδόν θεατρικό, συνταρακτικά αλληγορικό, ένα σπουδαίο πρώιμο δείγμα του στυλ και του κινηματογραφικού πολιτικού κειμένου που έμελλε να ακολουθήσει τα αμέσως επόμενα χρόνια, αναδεικνύοντας τον Αγγελόπουλο ως τον κατεξοχήν χρονογράφο της Ελλάδας διαμέσου του 20ου αιώνα.

Από τις καλύτερες του Αγγελόπουλου

Ένα από τα ωραιότερα και, παραδόξως, πιο επίκαιρα φιλμ του Θόδωρου Αγγελόπουλου (Βραβεία Σκηνοθεσίας και Φωτογραφίας για τον Γιώργο Αρβανίτη στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης του '72), γυρισμένο μέσα στη χούντα, προβάλλει σε επανέκδοση αποκλειστικά το Studio στην Αθήνα, τιμώντας τα 50 χρόνια από τη δημιουργία της ταινίας.

Ο Αγγελόπουλος βρίσκει το προσωπικό αφηγηματικό ύφος του (πλάνα – σεκάνς, πλαστικές εικόνες, απουσία πρωταγωνιστικών χαρακτήρων, αποστασιοποίηση, σχέση Ιστορίας και ατόμου), το οποίο θα «απογειώσει» στον επερχόμενο «Θίασο».

Μεταβατική ταινία στην καριέρα του Θόδωρου Αγγελόπουλου, ευρισκόμενη με το ένα πόδι σε ένα πιο αφηγηματικό σινεμά και με το άλλο σε εκείνο το ποιητικό που θα ακολουθούσε, όπου οι χαρακτήρες λειτουργούν ως σύμβολα και το Άτομο ψυχολογείται και κινηματογραφείται (κυρίως) στο πλαίσιο της θέσης του μέσα στην Ιστορία.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα τολμηρή δημιουργία, αν σκεφτεί κανείς ότι γυρίστηκε κατά την διάρκεια της δικτατορίας, που κατάφερε να ξεπεράσει τον σκόπελο της λογοκρισίας, επειδή δεν δίνει πολιτική ή κομματική ταυτότητα σε όσα δείχνει, ούτε τα ονοματίζει, την ίδια στιγμή που τα αφήνει όλα απλά να εννοηθούν.