2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος(1968)

(2001: Α Space Odyssey)  Πρώτη προβολή: 11-12-1968

Αυτό το αλλόκοσμο κινηματογραφικό ταξίδι –και μάλιστα σε αποκατεστημένη 4K βερσιόν– για την εξακρίβωση της προέλευσης ενός μυστήριου αντικειμένου αποτελεί ακόμη και σήμερα μια εμπειρία που ο καθένας οφείλει να ζήσει.

Η καλύτερη ταινία επιστημονικής φαντασίας όλων των εποχών.

Εγκεφαλική, ψυχεδελική, ανεξήγητη, ψυχρή, μια μοναδική κινηματογραφική εμπειρία που κάθε λάτρης του σινεμά οφείλει να έχει βιώσει στον φυσικό της χώρο, την κινηματογραφική αίθουσα.

Μια (όχι "η") Οδύσσεια του Διαστήματος, ένα σημείο τομής για την τέχνη του κινηματογράφου, ο ορισμός της υπερβατικής εμπειρίας θέασης κι ένα κεφαλαιώδες πολιτισμικό γεγονός για την τέχνη του 20ου αιώνα.

Η «Οδύσσεια του διαστήματος» εξακολουθεί, χάρη στη μαγεία του ίδιου του κινηματογράφου, τα ωραία ειδικά εφέ του, την έξοχη φωτογραφία του μοναδικού Τζέφρεϊ Άνσγουερθ, το έξοχο σενάριο του Άρθουρ Κλαρκ, και, πάνω απ' όλα, την έμπνευση του Κιούμπρικ, εξακολουθεί να μας προσφέρει ένα μοναδικό, συναρπαστικό ταξίδι στο σύμπαν, στο σύμπαν όχι μόνο όπως το γνωρίζουμε αλλά και στο προσωπικό σύμπαν του μεγάλου αυτού σκηνοθέτη.

Γεγονός ακόμη είναι πως τούτο το φιλμ είναι μια εμπειρία κυριολεκτικά, και πρέπει πρώτα και πέρα απ' όλα να απολαμβάνεται ως τέτοια, μέχρι τελευταίου καρέ και πριν τα σενάρια των θεωριών αρχίσουν να γράφονται στον νου. Μια πανδαισία εγκεφαλική, όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται, μ' αυτή τη σειρά στις λέξεις.

Δεν θα καταλάβεις τίποτα. Αλλά θα σκεφτείς. Θα μοιραστείς τις δικές σου «θεωρίες» με άλλους ανθρώπους που θα βρεθούν γύρω σου. Και κάποτε θα αισθανθείς τυχερός που μπόρεσες να το δεις σ' αυτή τη μεγάλη αίθουσα που αποκαλούμε κινηματογράφο. Είναι υποχρέωσή σου να το έχεις κάνει σε τούτη τη ζωή.

Από την αυγή της ανθρωπότητας ως την επιστροφή του αστρικού μωρού στη Γη, η μνημειώδης «Οδύσσεια του Διαστήματος» παραμένει η αξεπέραστη ερωτηματική απάντηση στην απορία για το νόημα της ύπαρξης, ένα τελετουργικό θρίλερ στο άγνωστο με στόχο το άπειρο, τον Μονόλιθο στον ρόλο του τέλειου χιτσκοκικού μαγκάφιν και τον υπολογιστή Χαλ ως απόλυτο ρηξικέλευθο για την εποχή κακό ‒ και μάλιστα με ζαλιστικούς τεχνικούς όρους και μια (μη) αφήγηση που υπνωτίζει.

Ο Stanley Kubrick μας δείχνει με τη μοναδική ομορφιά του κινηματογράφου συνεχόμενα θαύματα να συντελούνται στην οθόνη μας. Ο χιμπατζής γίνεται άνθρωπος, τα κατασκευάσματα του ανθρώπου αποκτούν συνείδηση κι έτσι ο άνθρωπος γίνεται πλάστης, ο πλάστης ξαναγίνεται ένας νοητικός νάνος στους μακρινούς γαλαξίες και επιστρέφει στη Γη ως αγγελιοφόρος της κοσμογονίας. Καλώς ήρθατε στην Οδύσσεια του Διαστήματος.

Αν εξαιρέσεις το τελευταίο μέρος της, η ταινία μετά από 45 χρόνια δεν έχει γεράσει (ούτε η εικόνα της ούτε τα εφέ της), για να είμαι πιο ακριβής, έχει γεράσει πολύ όμορφα.