Ο Κονφορμίστας(1970)

(Il Conformista)  Πρώτη προβολή: 04-07-2019

Ταινία νεανικής δυναμικής, επαναστατικής σκηνοθετικής τόλμης και απόλυτης φιλοσοφικής ωριμότητας, η διασκευή του μυθιστορήματος του Αλμπέρτο Μοράβια είναι ένα κολοσσιαίο, πολυεπίπεδο καλλιτεχνικό επίτευγμα, από τα σημαντικότερα φιλμ του μεταπολεμικού ευρωπαϊκού σινεμά.

Οπωσδήποτε!

Πέρα από κάθε τι, ήταν η αμφισημία του κεντρικού ήρωα που γοήτευσε τον Μπερτολούτσι μετά την ανάγνωση του ομότιτλου μυθιστορήματος του Αλμπέρτο Μοράβια. Το αποτέλεσμα εξακολουθεί να είναι καθηλωτικό και σε αυτό συμβάλλει η ατμοσφαιρική φωτογραφία του Βιτόριο Στοράρο.

Η σημαντικότερη ταινία του Μπερτολούτσι, και μια από τις κορυφαίες ολόκληρου του μεταπολεμικού σινεμά, κυκλοφορεί σε επανέκδοση και επιστρέφει μεγαλειώδης και εκθαμβωτική στην οθόνη. Εκεί που αξίζει να προβάλλεται για πάντα.

Από κινηματογραφικής πλευράς πρόκειται για μια αληθινά εξαιρετική στην πραγμάτωσή της ταινία: με εντυπωσιακές κινήσεις της μηχανής, έξυπνη χρήση των χώρων και των χρωμάτων (ιδιαίτερα του κίτρινου, για το οποίο ο κάμεραμαν Βιτόριο Στοράρο έκανε μια πράγματι εκπληκτική δουλειά) αλλά και του μοντάζ, με διάφορα φλας-μπακ αλλά και φλας-φόργουορντ (αναδρομές στο παρελθόν αλλά και πηδήματα στο μελλοντικό χρόνο), ο Μπερτολούτσι κατάφερε να δώσει με ένα ιδιόμορφο, εξαιρετικά στιλιζαρισμένο (συναρπαστικό σε κάθε του δευτερόλεπτο) τρόπο την πολυπλοκότητα αλλά και τις αντιθέσεις του χαρακτήρα του ήρωά του.

Ο Trintignant δεν παίζει απλά, είναι ο άνθρωπος που απαξιείς να βλέπεις, η Sandrelli είναι η Bellucci του τότε, οι θαυμάσιοι δεύτεροι και τρίτοι χαρακτήρες ανήκουν στην ψυχή του σεναρίου, ή, αν προτιμάτε, του έργου του Μοράβια. Μία ακόμη φορά, για να το εμπεδώσουμε,... αριστούργημα!

Τι μας λέει η ταινία; Πως ο φασισμός έχει λαϊκή βάση είναι εν τέλει ένα λαϊκό κίνημα γι' αυτό και μπορεί να πάρει τόσο τρομακτικές διαστάσεις. Και εκείνοι που το στηρίζουν είναι καθημερινοί άνθρωποι της διπλανής πόρτας, κομφορμιστές, βολεμένοι, έτοιμοι να κάνουν οτιδήποτε προκειμένου να επιβιώσουν, έστω και χάνοντας τη αξιοπρέπειά τους.

Αυτό που ο Μπερτολούτσι στήνει εικαστικά είναι μεγαλειώδες. Μια ταινία καθαρόαιμα και συνειδητά μπαρόκ, με εμμονή με τη λεπτομέρεια, με εξωφρενική πολυτέλεια που προκαλεί το δέος, βασισμένος σ' αυτόν τον αγνά ρωμαϊκό, Καθολικό ρυθμό. Μαζί ένα φιλμ που αγκαλιάζει αυτούσιο τον εξπρεσιονισμό, με τα απρόσμενες, λοξές, «ανισόρροπες» γωνίες λήψης και τα επαναλαμβανόμενα κάγκελα, τις αμέτρητες γραμμές, να φυλακίζουν τον Μαρτσέλο στην ατολμία του.

Το πιο αισθητικά συναρπαστικό έργο του Μπερτολούτσι.

Θέματα όπως η σχέση του ατόμου με το κοινωνικό σύνολο, για τη φασιστική Ιταλία και για την κατάπτωση των ηθικών αξιών πλασάρονται μέσα από τα πανέξυπνα καδραρίσματα του Bertolucci, την πανέμορφη φωτογραφία και τα εκπληκτικά μπαρόκ και αρτ-ντεκό σκηνικά, που στο τέλος εξυψώνουν την ταινία σε κάτι παραπάνω από μια απλή φιλμική εμπειρεία· ιδού η κινηματογραφική τέχνη σε όλο της το μεγαλείο.